Rekomendacja miesiąca 03/2020

ZAGUBIONE W MATEMATYCE. FIZYKA W PUŁAPCE PIĘKNA
Sabine Hossenfelder
Copernicus Center Press. Kraków 2019

oraz

OSACZENI PRZEZ LICZBY. O ALGORYTMACH, KTÓRE KONTROLUJĄ NASZE ŻYCIE: OD FACEBOOKA I GOOGLA PO FAKE NEWSY I BAŃKI FILTRUJĄCE
David Sumpter
Copernicus Center Press. Kraków 2019

Obchodzony 14 marca Światowy Dzień Liczby Pi, zwany także Dniem Matematyki, to doskonała okazja do rozważań o roli, jaką odgrywa ona we współczesnym świecie. Nie chodzi tu bynajmniej o poziom jej nauczania w szkołach, na co od lat się narzeka. Liczbę – za podstawę wszechrzeczy uznawali już antyczni pitagorejczycy i choć do dziś matematykę nazywa się królową nauk, nawet wśród patrzących na świat szkiełkiem i okiem pojawiają się głosy, że zarówno ona, jak i oparte na niej nauki ścisłe, nie zawsze są wykorzystywane tak, jak być powinny.

Książka Zagubione w matematyce autorstwa dr Sabine Hossenfelder – niemieckiej publicystki naukowej, a jednocześnie specjalistki od mechaniki kwantowej, zwraca uwagę na kryzys, w jakim znalazła się fizyka oraz nauki pokrewne: astrofizyka i kosmologia. Mówiąc krótko, o ile współcześni uczeni są w stanie opisać skomplikowane procesy zachodzące we Wszechświecie, bazując jedynie na teoriach i modelach matematycznych, brak im zazwyczaj danych obserwacyjnych, co sprawia, że nasza wiedza o Kosmosie jest na wielu polach czysto hipotetyczna (i niewykluczone, że niewiele warta). We wstępie do swojej publikacji dr Hossenfelder stwierdza wprost, iż nie jest pewna, czy to, co dzieje się w fizyce, to jeszcze nauka, czy już sztuka, poszukująca idealnych, harmonijnych formuł pasujących do równań wypracowanych przez najtęższe umysły. Prawa fizyki nie muszą jednak tworzyć wspaniałej symfonii, natomiast nawet najbardziej utytułowani uczeni mogli błądzić niczym dzieci we mgle – zauważa autorka.

Książka Hossenfelder, opierająca się na rozmowach z naukowcami, wzbudziła mieszane uczucia wśród zachodnich czytelników, głównie ze względu na jej wysoki poziom skomplikowania. Choć dotyka bardzo ważnego problemu, jest raczej dziełem filozoficznym, przeznaczonym dla tych, którzy dobrze orientują się w wyżej wspomnianych dziedzinach.

Matematyk dr David Sumpter w Osaczonych przez liczby zwraca z kolei uwagę na inny paradoks, tym razem bliższy życiu codziennemu. Okazuje się, że królowa nauk nie tylko opisuje prawa rządzące atomami i skupiskami galaktyk, ale jest wykorzystywana także do… inwigilacji na masową skalę, głównie w internecie. Chodzi o śledzenie i profilowanie użytkowników portali, jak też przewidywanie ich decyzji i wyborów, co wiąże się z przedstawianiem im odpowiednich ofert reklamowych. Po głośnej aferze z Cambridge Analytica – firmie skupującej dane od Facebooka, okazało się, że ślad, jaki pozostawiamy w sieci, może być wykorzystywany na wiele sposobów. Wszystko dzięki algorytmom, które budują nasze profile psychologiczne (w oparciu o dane z wyszukiwań). Mechanizmy Facebooka potrafią przewidzieć zachowania i preferencje użytkowników w kilku prostych krokach. Książka Sumptera ukazuje więc ciemną stronę matematyki, której rola w procesie inwigilacji będzie rosła z roku na rok, wraz z rozwojem sztucznej inteligencji, zdolnej nie tylko do skanowania twarzy i odczytywania emocji, ale nawet tworzenia fake newsów w celu manipulowania opinią publiczną. O czymś podobnym nie śniło się nawet pitagorejczykom.

Recenzja: Nieznany Świat 03/2020

W sprzedaży



Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. Więcej informacji w Polityce prywatności.