Choroby katalizatorem geniuszu?

Schizofrenię, manię prześlad­ow­czą, para­noję, psy­chozy i halucy­nacje prze­jaw­iały rzesze słyn­nych twór­ców, naukow­ców i artys­tów. Mimo to, a może właśnie dzięki temu, stworzyli dzieła i wynalazki, które wzbo­gaciły naszą cywiliza­cję. Czy podobne następstwa może wywołać artre­tyzm, zespół Mar­fana, migrena z aurą, demencja czy choroba Alzheimera?


Mał­gorzata Stępień

Już Arys­tote­les (384322 p.n.e.) twierdził, że nie ist­nieje geniusz bez sza­leństwa. A słynny włoski psy­chi­a­tra Cesare Lom­broso (18351909) w opub­likowanej w 1864 roku pracy naukowej Genial­ność i obłęd stwierdził bez ogródek: Wszyscy geniusze są chorzy umysłowo.

Zwolen­nicy Lom­broso w wydawanym przez siebie cza­sopiśmie Klin­iczne archi­wum genial­ności zamieś­cili biografie wielu obłąkanych geniuszy: Fiodora Dos­to­jew­skiego, Vin­centa van Gogha, Adolfa Hitlera i Józefa Stalina. Teorii tej prze­ci­w­stawił się niemiecki lekarz Ernst Krech­ner (18881964). W dziele Geniusze (1929) dowodził, że ist­nieje gen genial­ności, podarowany nam przez Naturę. Podob­nie dyrek­tor Insty­tutu Biologii Moleku­larnej w Moskwie Andriej Mirz­abekow doszedł do wniosku, że genial­ność wpisana jest w każdy orga­nizm ludzki: należy ją jedynie wydobyć z wewnętrznego kom­put­era, odczy­tać kod gene­ty­czny i obudzić możli­wości kreacyjne.

Przeglą­daj SPIS TREŚCI numeru 6/​2018

W lat­ach siedemdziesią­tych ubiegłego wieku psy­chi­a­tra Colin Mertin­dale opub­likował wyniki badań nad twór­c­zoś­cią i życiem czter­dzi­estu dwóch fran­cus­kich oraz ang­iel­s­kich poetów. Okazało się, że według medy­cznych stan­dardów aż 45 pro­cent z nich prze­jaw­iało zachowa­nia psy­choty­czne, które powinny być leczone.

Od lat naukowcy dywagują, czy dolegli­wość psy­chiczna może zwięk­szać kreaty­wność. Biografie słyn­nych twór­ców dowodzą, że geniusz i sza­leństwo dzieli niezwykle cienka granica. Ponieważ na temat typowych choród psy­chicznych napisano już sporo, tutaj skupię się na nieco innych schorzeni­ach: wszys­tkie one jed­nak mają wpływ na funkcjonowanie mózgu.

Artre­tyzm i zespół Mar­fana: od Galileusza do Paganiniego

Współczesne bada­nia nad geniuszami w różnych dziedz­i­nach, m.in. lit­er­atury, sztuki, muzyki, nauk ścisłych i wynalazc­zości dowodzą, że znaczny pro­cent z nich cier­piał na poda­grę — zwaną też dną — oraz na tzw. zespół Mar­fana…

To jedynie frag­ment niniejszego artykułu. Pełną wer­sję przeczy­tasz w 6/​2018 dostęp­nym także jako e-​wydanie.

W sprzedaży




Newsletter

Strona korzysta z plików cook­ies w celu real­iza­cji usług i zgod­nie z Poli­tyką pry­wat­ności. Możesz określić warunki prze­chowywa­nia lub dostępu do plików cook­ies w Two­jej przeglą­darce. Więcej infor­ma­cji w Poli­tyce pry­wat­ności.